Glüten Nedir? Glüten Hassasiyeti (İntoleransı) Nedir?

Glüten (Gluten) nedir? Glüten hassasiyeti diğer bir ifade ile İntoleransı nedir? Glüten Hassasiyeti (İntoleransı) için dikkat etmeniz gereken önemli hususlar nelerdir? Glüten ile çölyak hastalığı arasında nasıl bir ilişki vardır? Çölyak hastalığında teşhis nasıl konulur ve bu hastalığın tedavisi var mıdır?

Glüten Nedir?

  • Glüten (Gluten), buğday, arpa, çavdar gibi tahıl grubu besinlerin içinde bulunan bir proteinin ismidir.
  • Glüten (Gluten) proteinleri toplam buğday unu proteinlerinin yaklaşık %80’ ini oluşturmaktadır.
  • Glüten (Gluten) aynı zamanda, hamurun oluşmasını sağlamaktadır ve ekmeğe lezzet verir.
  • Ekmeğin kabarması ve esnek yapısının olması hamurundaki glütenin (Glutenin) oluşturduğu yapıdan kaynaklanır. Gluten en çok bu besin ögeleri ile yapılmış besin gruplarında bulunmaktadır.

Tahıllar on bin yıldır insanların en temel besin maddesi olarak kullanılmaktadır. Günlük yaşantımızdaki en temel besin maddesi olarak ekmek önemini hala korumaktadır. Ancak günümüzde ekmek kullanımına yönelik tartışmalar yoğunluk kazanmıştır. Temelinde glüten tüketiminin oluşturduğu sorunlar insan sağlığına yönelik ciddi bir problem olarak görülmektedir.

Gluten Nelerde Hangi Yiyeceklerde Var?

Sponsorlu bağlantılar

Glutenin hangi yiyeceklerde olduğunu yukarıda ki başlıkta kısaca ifade etmiştik. Bu başlıkta meseleyi biraz daha detaylandırmak istedik.  

Glüten Hassasiyeti Nedir?

Genel bir tanımla ile ekmeği oluşmasına yardımcı olan glüten proteininin ince bağırsaklarda doku hasarına neden olduğu kanıtlanmıştır. Özellikle genetik yatkınlığı olan bireylerde buğday, arpa, çavdar gibi tahıl grubu ile yapılan ekmekler Glüten Hassasiyetine (İntoleransı) neden olmaktadır. Gluten içeren yiyecekler insanların bağışıklık sistemi olarak ifade edilen savunma sisteminin glütene reaksiyon göstermesi ile ince bağırsakların mukoza yapısının bozulmasına ve bağırsakların fonksiyonlarını yerine getirememesine neden olmaktadır. Vücuda alınan besinlerin sindirilmeden dışarı atılması ise pek çok rahatsızlığın kökeninde yatan asıl neden olarak gösterilmektedir.

Glüten Hassasiyeti (İntoleransı) Neden Önemlidir?

İnsanların beslenme alışkanlıkları ile sağlıkları arasında önemli bir ilişki vardır. Bugün bütün dünyada araştırmacılar, bağırsakların insan beyni ile ilişkisi üzerine çalışmalar yapmaktadır. Bağırsakların ikinci beynimiz olduğunu öne süren araştırmacılar, özellikle bağırsaklardaki faydalı bakterilerin yok olması ile insan fonksiyonların bozulduğunu sağlığın kaybedildiğine dikkate çekmektedir.

Bu nedenle, insanlarda genetik yatkınlığın da etkisi ile bağırsak dokusu hasarı önemli bir tablo çizmektedir. Bir hastalık olarak glüten hassasiyeti, çeşitli düzeylerde bütün dünyada yetişkin nüfusunun 1’ini etkileyen, buğday, çavdar, arpa ve yulaftan yapılan ürünlerin kullanılması sonucunda bağırsaklarımızda başlayan tıbbi bir sorundur.

Çeşitli düzeylerde olmakla birlikte glütenin oluşturduğu en temel problem, insan vücudunun ihtiyacı olan vitaminler ve mineraller başta olmak üzere gereksinim duyulan besinin bağırsaklarda emilimini azaltmasıdır. Glütenin neden olduğu sorunlar geniş alana yayılmıştır. Çağımızın en temel hastalıklarından birisi olan depresyondan gelişim bozukluğuna, uykusuzluktan eklem yerleri ağrısına kadar geniş bir yelpazede yer alana sorunlar glüten hassasiyetine bağlanmaktadır.

Çölyak Hastalığı Nedir?

Çölyak hastalığının glüten hassasiyetinin bir hastalık olarak tanısının konmasıdır. Hastalık buğday, çavdar, arpa ve yulaf gibi tahıllı besinlerin tüketiminin artmasıyla glütene karsı duyarlılık sonucu gelişir.
Özellikle çocuklarda gelişme geriliği, down sendromu, tiroit hastalıkları, obezite ile ilişkisi olduğu saptanmıştır. Çölyak hastalığındaki artışın yanı sıra tanısı konmamış halsizlik, sürekli yorgunluk, uyku problemleri ve davranış bozukluklarının da glüten hassasiyeti (intoleransı) açısından dikkat çekici bir şekilde arttığı tespit edilmiştir.

Gluten içeren yiyecekler insanların bağışıklık sistemi olarak ifade edilen savunma sisteminin glütene yönelik direnci ile bağırsak duvarlarındaki mukozanın bozulmasına neden olur. Bağırsak içinde bulunan vücut hücrelerinin glüten içeren yiyeceklere yönelik savunması, insanların ince bağırsaklarındaki dokunun bozulmasına neden olur. Çölyak hastalığı ise glüten duyarlılığı (intolerans) olan insanlarda ki kronik bir hastalık olarak mide ve bağırsaklarda oluşan iltihaplı bir rahatsızlıktır. Çölyak çocuk ve yetişkinleri hayatları boyunca etkileyen bir rahatsızlıktır. Temel klinik bulguları arasında, büyüme gelişme geriliği, ishal, karın şişliği, yağlı dışkılama bulunmaktadır.

Çölyak hastalığında ilk olarak ince bağırsaklar etkilenir. Karaciğer, deri, deri, eklemler, böbrek, ürogenital sistem, kalp ve sinir sistemi gibi farklı organlarında olumsuz etkilendiğine yönelik pek çok çalışma bulunmaktadır. Ayrıca bağışıklık sisteminin olumsuz etkilenmesi ile beyin fonksiyonlarına etki ettiği de çalışmalar arasında yer alır. Çarpıcı bir örnek olarak çocukların beslenmesinde glüten kullanılmadığında Çölyak hastalığının oluşmadığı gözlemlenmiştir. Bu nedenle tahıl grubunun çok kullanıldığı Kıta Avrupası, İngiltere ve Amerika’da çok sık rastlanılan hastalık, Çin, Kore ve Japonya gibi ülkelerde hemen hemen hiç görülmemektedir. Hastalığın ilginç bir özelliği olarak kadınlarda erkeklerden daha sık görülmesidir.

Türkiye’de Çölyak hastalığının görülme sıklığı farklı verilere ulaşılmakla birlikte dünyadaki görülme sıklığından çok yukarıdadır. Türkiye’de her 300 kişiden birisinin Çölyak hastası olduğu ileri sürülürken, bazı uzmanlar bu oranın 140 da 1’e kadar düştüğünü belirtmektedir. Çevresel ve genetik faktörlerin etkilediği hastalıkta bireylerin birinci derece akrabalarında bu hastalığın görülme oranı %10 olarak belirtilmiştir. Glüten, hastalığı belirgin bir şekilde etkilemekte ve ekmeğin çok kullanıldığı ülkelerde Çölyak vakalarının diğer ülkelere göre yüksek göründüğü bilinmektedir.

Çölyak Hastalığı Nasıl Teşhis Edilir?

Bağırsak dokusunun bozulması nedeniyle her yaş grubunda ortaya çıkabilen bir hastalık olan Çölyak Hastalığı, özellikle karın bölgesinde şişlik, kronik ishal aşırı kilo kaybı, sürekli yorgunluk, gelişim bozukluğu olarak görülebilir. Bu nedenle bu sorunların yaşayanların uzman bir hekime başvurması gerekmektedir.

Çölyak Hastalığı Tedavisi Var mıdır?

Birçok hastalıkta olduğu gibi erken yaşlarda teşhis oldukça önemlidir. Erken gelişim dönemi de teşhisin konması ile bireylerde gelişme geriliğinin yanında bağışıklık sitemine bağlı pek çok hastalığında önüne geçilmektedir. Ancak, tipik belirtiler ile ortaya çıkmayan vakalarda, teşhis oldukça güçtür.

Çölyak hastalığı hayat boyu devam eder. Çölyak hastalığının bugün itibariyle belirlenmiş tek tedavi yöntemi ise hastaların glütensiz besinleri tüketmesi ve özel bir glüten diyeti uygulamasıdır. Bu hastalar, hayatları boyunca içinde glüten içeren buğday, arpa, çavdar gibi tahıl grubu ürünlerini tüketemezler. Glütensiz diyet uygulayan hastaların sağlıklarına kavuştuğu ise klinik bulgular ile saptanmıştır. Mısır ve pirinç gibi tahıllar, karabuğday ve kinoa gibi tahıl benzerleri, soya, nohut ve mercimek gibi baklagiller hekim kontrolünde dengeli kullanıldığında Çölyak hastalığına karşı güvenilir besin gruplarıdır.

 

 

4.5 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Oylar 4.50 (2 Oylar)