Türklerin Kullandığı Alfabeler Özellikleriyle Birlikte!

Alfabeler, yazının bulunmasıyla ortaya çıkmışlardır. Tarihteki ilk alfabe 5000 yıl önce yaşayan Sümerlere dayanır. Sümerler, bilindiği gibi çivi yazısı kullanıyordu. Çivi yazısı zamanla gelişerek hiyerogliflere, hiyeroglifler ise günümüzde kullanılan alfabelere dönüşmüştür. Türkler tarih boyunca Göktürk, Uygur, Arap, Kiril ve Latin alfabesini kullanmıştır. Şimdi bunları tek tek inceleyelim:

Göktürk Alfabesi

Türkler ilk olarak Göktürk alfabesini kullanmıştır. Bazı yerlerde Orhun alfabesi olarak da geçen Göktürk alfabesi kullandığımız en eski ve ilk milli alfabedir.

Özellikleri

  • Yalnızca Türkler kullandı. Göktürkler, Hunlar, Hazarlar, Peçenekler ve Sekeller de bu alfabeyi kullanmıştır.
  • Yabancı etkilerden uzak kalmıştır.
  • Ne zaman kullanılmaya başlandığı ve ne kadar süre kullanıldığı ile ilgili kesin bilgi bulunmamaktadır.
  • 38 harflidir. 4 ünlü 34 sessiz harf bulunur.
  • Orhun Yazıtları ve Yenisey Yazıtları bu alfabeyle yazıldı.
  • Sağdan sola yazılır. Günümüzde kullanılan yazım şeklinin tam tersi durum vardır.
  • Büyük küçük harf farklılığı bulunmaz.
  • Yalnızca “.” (nokta) yazım işareti vardır.
  • Sondan eklemeli heceleme sistemi vardır.
  • İslamiyet geldikten sonra kullanımı bırakılmıştır.

Uygur Alfabesi

Türklerin ikinci kullandığı alfabedir.

Özellikleri

  • İsmini Uygur Devleti’nden alır.
  • 4 tanesi sesli, 14 tanesi sessiz olacak şekilde 28 harften oluşur.
  • Yazım yönü sağdan soladır.
  • Kökeni Soğd alfabesine dayanır.
  • İslamiyetten hem önce hem de sonra kullanıldı. İslamiyetten sonra Türkistan’da ve Kırım’da kullanılmıştır.
  • İlk metinler 9. Yüzyılda yazıldı.
  • Harfler bitişik yazılır, aralarına boşluk konmaz. Sadece “Z” harfi yazılırken boşluk kullanılır.
  • Uygur alfabesi ile yazı yazan kişilere “bakşı”, “bakşıgeri” ve “serbahşı” denir.
  • Pek çok edebi metin, sanat eseri, din ve hukuk konuları yazılmıştır.
  • Timur İmparatorluğu’nda ve bu imparatorluğun egemenliği altındaki devletlerde kullanıldı.

Arap Alfabesi

Talas Savaşı’nın başlamasıyla birlikte kitleler şeklinde İslamiyeti benimseyen Türkler Arap alfabesini kullanmaya başlamışlardır.

Özellikleri

  • 28 harften oluşur. Ancak bizim kullandığımız alfabede 31 ve 36 harf bulunmaktaydı.
  • Osmanlı Devleti kullanmıştır.
  • 1928 yılındaki Harf İnkılabı sonucunda kullanımı bırakılmıştır.
  • Yazım yönü sağdan soladır.
  • Küçük harf kullanılmaz.
  • Noktalama işaretleri ile ilgili kurallar bulunmaz.

Kiril Alfabesi

Eski Sovyetler Birliği’ne bağlı bölgelerde yaşayan Türklere, dönemin lideri Stalin tarafından zorla kabul ettirilen bir alfabedir. Daha çok 1937 – 1940 yılları arasında kullanılan bu alfabe ile Stalin, zorla Türklerin milli kimliğini kaybettirmeye çalıştı. Türkler 20 farklı Kiril alfabesi kullandı. Günümüzde hala bu alfabeyi kullanan Türk kavimleri vardır.

Özellikleri

  • 11 tanesi sesli, 27 tanesi sessiz olacak şekilde 38 harf bulunur.
  • Yazım yönü soldan sağa şeklindedir.

Latin Alfabesi

Türk kavimleri içinde en çok tanınan alfabedir. Osmanlı Devleti yıkılınca Mustafa Kemal Atatürk 1928 yılında Harf Devrimi yapmış ve Arap Alfabesinden Latin Alfabesine geçilmesini sağlamıştır.

Özellikleri

  • İlk kez 1928’de Azeri Türkleri kullandı.
  • 8 sesli, 21 sessiz olacak şekilde 29 harften oluşur.
  • Günümüzde Kıbrıs’taki ve Yugoslavya’daki Türkler de kullanır.
  • Yazım yönü soldan sağadır.
  • Harfler bitişik de yazılır, ayrı da yazılır. Her iki kullanımın da olduğu sözcükler vardır.
  • Latin alfabesindeki “q, x ve w” gibi harfler dilimize uymadığından dolayı çıkarılmışlardır.
© 2019 Yeni-kimlik.com Tüm hakları saklıdır.